Gjëja më e përbashkët është idioma muzikore, mënyra se si është aranzhuar gjithçka, abstraktësia e tekstit dhe moslineariteti, të cilat mendoj se i bëjnë këngët më universale, në vend që të jenë diçka që e kam përjetuar vetëm unë. Shkolla më orientoi që ta marr seriozisht këtë zanat. E kuptova se sa të larta duhet të jenë standardet dhe sa e vështirë është të prodhosh muzikë ashtu siç duhet
Në koncertin e mbajtur në Suli An më 21 qershor u promovua albumi debutues “Kuvendi i Gramatikave” ose “Kuvendi i Fjalëve” (Conference of Grammars) i Petar Sarkanjacit, i cili në vitin 2023 u diplomua në Kolegjin e Muzikës “Berklee” (Berklee College of Music) në Boston të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Ai është kompozitor, autor tekstesh dhe producent i këtij projekti, mbi të cilin ka punuar për një dekadë. Albumi përfshin dhjetë këngë, të cilat, siç thotë autori, janë gramatika ose poetika për secilin emocion në rrugën nga mosqenia drejt ekzistencës (qenies): vullneti, përjetësia, bashkësia, pasioni, gjykimi, vendosmëria, ankthi dhe mëshira.
“Ato duhet të jenë universale, të zhveshura dhe të ashpra – prandaj pjesën më të madhe të ‘Kuvendit’ e mbajnë vetëm zëri dhe një kuintet harkor”, thekson muzikanti i ri nga Shkupi gjatë prezantimit të albumit të tij debutues.
Këngët janë shkruar në pesë gjuhë: anglisht, maqedonisht, spanjisht, portugalisht dhe turqisht, ndërsa muzika që ai ka kompozuar përmban elemente të sambës, fados, xhentit (metal) dhe folklorit, të aranzhuara për kuintet harkor. Në një intervistë për MIA-n, Petar Sarkanjac shpjegon se të gjitha këngët udhëhiqen nga e njëjta filozofi, por, siç thotë ai, me zhvillimin e albumit evoluon edhe vetë filozofia. “E shoh veten duke u rritur nga pasiguria drejt vendosmërisë, ose nga një nihilizëm i errët drejt një optimizmi konkret, i lumtur dhe i pranishëm në jetën e përditshme, në vend që të mbetem i bllokuar në mendime abstrakte”, tha muzikanti.
Ai është shumë i kënaqur me koncertin në të cilin promovoi albumin debutues, sepse shumë njerëz u prekën nga emocionaliteti i muzikës.
Në koncertin e mbajtur në Suli An performuan vokalistë dhe një kuintet harkor (dy violina, violë, violonçel, kontrabas, si dhe një kitarë klasike në njërën prej këngëve), së bashku me anëtarë të Operës dhe Baletit Kombëtar dhe të Filarmonisë. Gjashtë ditë para promovimit koncertal u publikua kënga e nëntë e albumit, me titull “Olimp” (ose: Gramatika e Mëshirës), e interpretuar nga Andrijana Janevska.
Në kolegjin prestigjioz të muzikës “Berklee” në Boston, Petari shkoi pas përfundimit të shkollës së mesme NOVA, ku kishte luajtur në bendin e udhëhequr nga Ivo Soldatoviq. Ai kishte mësuar piano në shkollën e ulët të muzikës, por kryesisht ndiqte mësime kitare te Bojan Trajkovski, Adi Imeri dhe Darko Tasev.
Për studimet në “Berklee”, ai thotë se e orientuan ta marrë seriozisht zanatin dhe ta kuptojë se sa të larta duhet të jenë standardet në prodhimin e muzikës. Atje ai përfundoi studime të dyfishta – në drejtimin për Aranzhim, Produksion dhe Kompozim (Contemporary Writing and Production), i cili, siç thotë ai, është frymëzuar nga shumëanshmëria e producentit legjendar Quincy Jones, si dhe në drejtimin Game Audio and Interactive Media Scoring, një program i ri i hapur në Berklee pikërisht kur ai nisi studimet.
Në këtë intervistë, autori i ri flet gjithashtu për planet e tij profesionale, për vendin ku synon ta ndërtojë karrierën muzikore dhe për muzikën që dëgjon në kohën e lirë.
Albumi, mbi të cilin punuat për dhjetë vjet, u prezantua para publikut më 21 qershor në Suli An. A përputheshin reagimet e publikut me pritjet tuaja? A jeni i kënaqur me promovimin koncertal?
Sarkanjac: Shumë njerëz u prekën. Ende nuk jam plotësisht i vetëdijshëm se muzika është kaq emocionale dhe se mund të prekë kaq shumë dikë. Më kanë prekur jashtëzakonisht shumë reagimet që pati publiku në koncert. Shumë njerëz m’u afruan pas koncertit me lot në sy. Jam shumë i kënaqur, por gjithmonë ka vend për më mirë. Do të përpiqem që koncerti i ardhshëm të jetë edhe më i mirë.
Këngët janë të larmishme nga ana e zhanrit, siç thoni edhe vetë – këngë për çdo emocion, tekstet janë në disa gjuhë, të krijuara në periudha dhe rrethana të ndryshme… Çfarë kanë të përbashkët ato, çfarë i mban të bashkuara nën titullin “Kuvendi i Fjalëve”?
Sarkanjac: Gjëja më e përbashkët është idioma muzikore, ose mënyra se si është aranzhuar gjithçka, abstraktësia e tekstit dhe moslineariteti, të cilat mendoj se i bëjnë këngët më universale, në vend që të jenë diçka që e kam përjetuar vetëm unë.
Të gjitha udhëhiqen nga e njëjta filozofi, por ndërsa albumi zhvillohet, zhvillohet edhe vetë filozofia. E shoh veten duke u rritur nga pasiguria drejt vendosmërisë, ose nga një nihilizëm i errët drejt një optimizmi konkret, i lumtur dhe i pranishëm në jetën e përditshme, në vend që të jem i bllokuar në mendime abstrakte.
A ishte sfidë për një muzikant të ri të ishte autor i plotë i albumit të tij të parë – duke punuar vetë tekstet, muzikën dhe aranzhimet e këngëve?
Sarkanjac: Ishte sfidë. I kontrollova me qindra herë të gjitha: akordimet, partiturat, tekstet, miksimet, dhe prapëseprapë gjithmonë mbetet diçka për t’u përmirësuar. Vetë punova aranzhimet, tekstet dhe muzikën, por pata ndihmë në incizim dhe montazh.
Vokalet i incizova në Boston përmes sesioneve online, ndërsa kuintetin harkor dhe disa vokale i incizova në Shkup, në studion e Antonie Veskovskit.
Sa ju formësoi si autor shkollimi në “Berklee” dhe sa ju ndryshoi preokupimet krijuese dhe interesat muzikore që kishit përpara se të shkonit për studime në këtë kolegj prestigjioz të muzikës?
Sarkanjac: Nuk kisha asnjë ide se si funksiononte bota e muzikës para se të shkoja atje. Krijoja më shumë për veten dhe nuk kisha ndërmend ta përsos zanatin apo të finalizoja ndonjë vepër. Shkolla më orientoi ta marr seriozisht këtë profesion. E kuptova se sa të larta duhet të jenë standardet dhe sa e vështirë është të prodhosh muzikë ashtu siç duhet.
Përveç kësaj, disa kurse ishin jashtëzakonisht frymëzuese. Njërën nga këngët e shkrova në kursin për shkrimin e këngëve (Songwriting for Social Change), ku qëllimi kryesor ishte që deri në fund të semestrit të shkruanim një këngë që trajton ose komenton një problem botëror. Kolegët më frymëzuan shumë. Njëri prej tyre prezantoi një këngë me një zhvillim të jashtëzakonshëm dinamik dhe me një strukturë të përkryer. Kjo ndikoi në procesin krijues të këngës “Olymp”. Një koleg tjetër më frymëzoi të krijoja një aranzhim të baterisë me një kontrast të ngjashëm ndërmjet seksioneve, gjë që ishte shumë e rëndësishme për “Askance”.
Para se të shkoja atje, isha i shpërndarë në shumë drejtime dhe pa fokus. Mësoja gjuhë të ndryshme dhe lexoja filozofi të ndryshme. Ishte bukur, por e pastrukturuar. Në fakultet kjo shumëanshmëri u la paksa pas dore, sepse mësimet kërkonin shumë kohë. Tani kam arritur të gjej një ekuilibër të mirë mes interesave të rastësishme dhe zanatit.
Cilat janë planet tuaja profesionale? Ku do të dëshironit ta ndërtonit karrierën muzikore?
Sarkanjac: Për momentin, Maqedonia është një trampolinë e mirë. Është bukur, por mendoj se një publik më i madh mund të gjendet jashtë vendit. Kryesisht besoj se në Evropë dhe Amerikë mund të ndërtohet një karrierë me muzikë si kjo që bëj unë.
Çfarë muzike dëgjoni në kohën e lirë? A keni autorë apo këngë të preferuara?
Sarkanjac: Kohët e fundit nuk dëgjoj shumë muzikë. Kam nevojë të pushoj pak dhe zakonisht dëgjoj muzikë të lehtë, më së shumti pop. Gjatë orëve të dirigjimit në fakultet u dashurova me “Petit Poucet” nga “Ma mère l’Oye” e Ravelit, “Zogu i Zjarrtë” dhe “Petrushka” të Stravinskit, si dhe me operën “Romeo dhe Zhulieta” të Çajkovskit.
E adhuroj John Adams. Më së shumti e gjej veten në idiomën e tij muzikore, veçanërisht në “Harmonielehre” dhe “Short Ride in a Fast Machine”. Adhuroj muzikën braziliane. Një profesor nga fakulteti më prezantoi me këngën “Adeus América” nga albumi “In Tokyo” i João Gilberto. Ajo është kënga ime e preferuar braziliane, së bashku me aranzhimet e grupit “Trio Esperança”, të cilat i dëgjoja në makinë kur isha fëmijë. Jam rritur me “Metallica” dhe “Meshuggah”, prandaj ato janë grupe shumë të rëndësishme për mua. Nga grupet metal që dëgjoj sot, më i preferuari është “Vildhjarta”. Ndërsa kënga ime e preferuar metal është “Cemetery Gates” e grupit “Pantera”. (Mia.mk)
