Irani i ka bërë të ditur Shteteve të Bashkuara se është i gatshëm të pezullojë ose edhe të mbyllë programin e tij bërthamor për të qetësuar tensionet e vazhdueshme në Lindjen e Mesme, por preferon një zgjidhje alternative të mbështetur nga SHBA-të: krijimin e një konsorciumi rajonal për prodhimin e energjisë bërthamore.
Këtë e kanë konfirmuar zyrtarë amerikanë dhe iranianë për New York Times, duke theksuar se propozimi për konsorciumin ishte paraqitur nga Teherani që vitin e kaluar si një mënyrë për të ruajtur kapacitetet civile bërthamore, pa u perceptuar si kërcënim ushtarak.
Sipas burimeve diplomatike, Ali Larijani, sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit, ka zhvilluar ditët e fundit një takim në Moskë me presidentin rus Vladimir Putin. Gjatë takimit, Larijani i ka përcjellë një mesazh personal nga Udhëheqësi Suprem iranian, Ajatollah Ali Khamenei.
Në mesazh thuhet se Irani është i gatshëm të dërgojë rezervat e tij të uraniumit të pasuruar në Rusi, një mekanizëm i ngjashëm me atë të zbatuar në kuadër të marrëveshjes bërthamore të vitit 2015, e njohur si Plani i Përbashkët Gjithëpërfshirës i Veprimit (JCPOA).
Sipas JCPOA-së, Teherani kishte pranuar kufizime të rrepta mbi pasurimin e uraniumit dhe kishte transferuar shumicën e materialit bërthamor jashtë vendit, në këmbim të lehtësimit të sanksioneve ndërkombëtare. Marrëveshja u trondit rëndë pasi SHBA-të u tërhoqën njëanshmërisht në vitin 2018.
Propozimi i ri i Iranit synon të ofrojë garanci shtesë për komunitetin ndërkombëtar, duke ruajtur njëkohësisht të drejtën e vendit për energji bërthamore civile. Një konsorcium rajonal, me mbështetje dhe mbikëqyrje amerikane, do të përfshinte disa shtete dhe do të zvogëlonte rrezikun e përdorimit ushtarak të teknologjisë.
Zhvillimi vjen në një çast jashtëzakonisht të ndjeshëm për rajonin, mes rritjes së frikës për një përshkallëzim më të gjerë ushtarak dhe presionit ndërkombëtar ndaj programit bërthamor iranian.
Megjithëse ende nuk ka një reagim zyrtar publik nga Shtëpia e Bardhë, burimet diplomatike thonë se Washingtoni po e shqyrton seriozisht sinjalin e Teheranit, si një dritare të mundshme për diplomaci, pas vitesh bllokimi dhe përplasjeje.
