Dhuna e kolonëve që rrahin, djegin dhe vrasin është e vështirë të kuptohet jashtë Izraelit. Vetëm në 72 orët e fundit, gjashtë palestinezë u plagosën, tre prej tyre rëndë, në spital me plumba në trup. Po ashtu, policia dhe ushtria shpesh mbrojnë jo viktimat, por agresorët, si në rastin e Abu Jihad. Çdo mëngjes, në chat-et e gazetarëve dhe aktivistëve shfaqen fotografi të sulmeve, kryesisht nga adoleshentë, të cilët quhen “të rinjtë e kodrave”
Dy muaj më parë, në kodrën përballë vendbanimit izraelit Maale Adumim, në territoret palestineze të pushtuara, kishte një shtëpi. Tani janë tre. Një tjetër, po ashtu e re, ndodhet në kodrën përballë, pranë një flamuri izraelit. Pas kthesës, ku jetonte familja e Abu Omar, një beduin palestinez, mbeten rrënojat e shtëpive dhe kopshtet e bagëtive: Njerëzit janë larguar një muaj më parë drejt Jerikos, qytetit palestinez më të afërt, pas një sulmi të fundit natën nga kolonët që banojnë në kodër.
“Çdo ditë ndodh diçka. Hedhin gurë mbi ne, presin tubat e ujit, na bllokojnë kullotat. Nuk është e lehtë të qëndrosh këtu. Por kjo është toka jonë. Nuk kemi një vend tjetër ku të shkojmë”, thotë Abu Jihad, 53 vjeç, kreu i familjes së fundit që ka mbetur në zonë. Abu Jihad është kthyer në shtëpi vetëm pak ditë më parë. Natën e sulmit, ndërsa prisnin policinë, ai shkoi të ndihmojë fqinjët, por kur mbërritën agjentët, arrestuan atë, jo kolonët. Akuzohej se kishte hedhur gurë ndaj atyre që donin të djegin shtëpitë. Qëndroi 17 ditë në qeli, pastaj u kthye në Hathrura. Me ndihmën e disa vullnetarëve izraelitë, vendosi kamera rreth shtëpisë dhe kopshtit të bagëtive, duke shpresuar se kjo do ta ndihmonte të mbrojë pasurinë, fëmijët dhe nipërit. “Fëmijët janë shqetësimi im më i madh”, pranon ai.
Ai kërkon të mos fotografohet, për të mos tërhequr vëmendjen e kolonëve. Ndërsa fliste, pranë tij ishte e pamundur të mos vërehej një tabelë me logot e agjencive më të mëdha evropiane të bashkëpunimit, përfshirë atë italiane. Më parë e kanë mbështetur me struktura të paracaktuara dhe panele diellore, por sot nuk mund të bëjnë asgjë për ta mbrojtur nga dhuna që po i shkatërron jetën.
Ky vend është një nga pikat më të nxehta të Bregut Perëndimor. Disa metra larg kalon rruga 1, që lidh Jerusalemin me Detin e Vdekur. Këtu kalon projekti famëkeq “E1”, zinxhiri i vendbanimeve që ministri i ekstremit të djathtë Bezalel Smotrich ka njoftuar se do të përdorë për të rrethuar Jeruzalemin, duke ndërprerë kështu vazhdimësinë territoriale të asaj që, sipas marrëveshjeve ndërkombëtare, duhet të jetë Shteti i ardhshëm palestinez. Por dhuna dhe grabitja e tokave nuk janë raste të veçanta. Sipas të dhënave të OKB-së, deri më tani në 2025, sulmet e kolonëve ndaj palestinezëve kanë qenë 1.680, mesatarisht pesë në ditë. 33 persona kanë vdekur që nga 7 tetori 2023, dhe vetëm në 2024 palestinezëve u janë marrë më shumë toka se sa në të gjithë periudhën pas Marrëveshjeve të Oslo-s. Nga viti 2022, kur qeveria aktuale e mbështetur nga ekstremi i djathtë erdhi në pushtet, numri i vendbanimeve dhe fermave izraelite në Bregun Perëndimor është rritur me 50%. Nga 141 në 2022 në 210 sot, përfshirë 19 të miratuara së fundmi. Sipas ligjit ndërkombëtar, të gjitha janë të paligjshme.
Ky trend shqetëson Evropën dhe SHBA-të. Protestat diplomatike janë shtuar, por në terren asgjë nuk ndryshon.
“Në javët e fundit, shpejtësia me të cilën kolonët marrin tokat palestineze është rritur. Ata e dinë që zgjedhjet po afrojnë dhe nëse rezultati do të ishte ndryshe, nuk do të kishin më mbështetjen e qeverisë. Duhet të nxitohen”, tha aktivisti izraelit Dror Etkes. Procesi ndjek një model të njohur. “Së pari një karvan me flamur. Pastaj kafshët dhe dikush që fle atje. Më pas bllokohen rrugët e kullotave dhe fillojnë sulmet. Beduinët nuk kanë me çfarë të ushqejnë bagëtitë; ekonomia e tyre shkatërrohet dhe jetojnë nën kërcënim. Natyrisht që nuk rezistojnë shumë”.
Kjo situatë prek bashkitë më të varfra dhe të pambrojtura, si fshatrat bujqësorë. Edhe ndriçimi dhe vëmendja ndërkombëtare nuk mjafton për t’i mbrojtur, siç tregoi rasti i Masafer Yatta, i bërë i famshëm nga dokumentari me çmim Oscar “No Other Land”, ku toka dhe shtëpitë u grabitën ditë pas dite.
Al-Khan Al Akhmar është Masafer Yatta e gjeneratës së marrëveshjeve të Oslo-s: Rasti simbolik. Për të mbrojtur komunitetin e këtij fshati që jeton pranë rrugës 1, 25 vjet më parë ndërhynë intelektualët më të shquar izraelitë, përfshirë Amos Oz, Abraham Yeshoshua dhe David Grossman, të ndjekur nga diplomacia evropiane. Të gjithë bashkë arritën që beduinët të mbeten. Sot, 32 familje janë sërish nën rrethim, me koloninë më të afërt, Kfar Adumim, vetëm 500 metra larg. “Që nga ’67 ata përpiqen të na largojnë, pastaj edhe në vitet 2000. Tani në tokat tona jetojnë deputetë dhe zyrtarë qeveritarë që na kërcënojnë”, tha udhëheqësi i komunitetit, Eid Abu Khamis.
Dhuna e kolonëve që rrahin, djegin dhe vrasin është e vështirë të kuptohet jashtë Izraelit. Vetëm në 72 orët e fundit, gjashtë palestinezë u plagosën, tre prej tyre rëndë, në spital me plumba në trup. Po ashtu, policia dhe ushtria shpesh mbrojnë jo viktimat, por agresorët, si në rastin e Abu Jihad. Çdo mëngjes, në chat-et e gazetarëve dhe aktivistëve shfaqen fotografi të sulmeve, kryesisht nga adoleshentë, të cilët quhen “të rinjtë e kodrave”.
“Kur shoh këta të rinj ndjej një ndjenjë të fortë dështimi”, reflekton me shqetësim David Grossman. “Flasin një gjuhë që nuk është e imja: E dhunës dhe egërsisë. Përfaqësojnë kaosin. Janë izraelitë, por duket sikur nuk ka asgjë të përbashkët mes tyre dhe nesh. Është sikur dikush më thotë: ‘Ju nuk i mbrojtët ata si ne. Shikoni ku kemi arritur’. Siguria dhe stabiliteti i të gjithëve shkatërrohen çdo ditë nën presionin e tyre”, tha ai.
Disa ditë më parë, një grup kolonësh festoi 50-vjetorin e vendosjes së tyre në atë që ata e quajnë Samaria biblike, duke kujtuar se ndërkohë qeveria dikur i kundërshtonte, ndërsa sot i mbështet. Për Grossman dhe pjesë të shoqërisë izraelite, ajo që ndodh në Bregun Perëndimor është pasqyrë e një krize identiteti, me një qeveri ekstremiste që minon çdo mundësi paqeje dhe, me masa pas masash, dobëson sundimin e ligjit. Mijëra të rinj izraelitë po përpiqen të reagojnë: në gjithë Bregun Perëndimor, grupet mbrojtëse të organizuara nga grupet “Standing Together” dhe “Rabbi for Human Rights” janë shtuar, duke tentuar të ndalojnë atë që B’Tselem e quan “pastrim etnik”. Por nuk mjafton.
“Bëjmë ç’mundemi, por nuk mund të jemi këtu 24 orë në ditë. Dhe në javët e fundit, rritja e dhunës është shumë e dukshme,” thotë Dotan Vaisman, pjesëtar i grupit të pranisë mbrojtëse. Ai na shoqëroi te Abu Jihad, dhe së bashku lind një pyetje që mbetet pa përgjigje: A do të jetë kjo familje këtu kur të kthehemi herën tjetër? (La Repubblica)
